A presenza de toxina lipofílica obriga ao peche temporal do marisqueo de bivalvos na Illa de Arousa desde mediados de maio
A actividade marisqueira de bivalvos na Illa de Arousa viuse afectada desde mediados de maio por un peche temporal derivado da presenza de toxina lipofílica ou diarreica (DSP), unha situación que afecta actualmente a boa parte das rías galegas e que tamén obrigou ao peche da práctica totalidade dos polígonos de bateas de mexillón de Galicia. Segundo os datos do sistema de control do Instituto Tecnolóxico para o Control do Medio Mariño de Galicia (INTECMAR) e a información recollida nos últimos días por distintos medios especializados, a proliferación desta toxina foise intensificando progresivamente desde mediados de abril.
No caso da Illa de Arousa, a afectación alcanza actualmente ás especies de moluscos bivalvos, como ameixas, berberechos, navallas ou longueiróns, mentres outros recursos como o camarón e as algas mariñas continúan activos, xa que este tipo de toxina non afecta a estas especies. A situación obriga ao sector a adaptarse temporalmente á dispoñibilidade real de recursos e condiciona a actividade extractiva nun momento especialmente relevante da campaña.
Pero, que son realmente as toxinas mariñas?
As chamadas biotoxinas mariñas son substancias naturais xeradas por determinados microorganismos microscópicos presentes no mar, principalmente microalgas. En determinadas condicións ambientais —temperatura da auga, nutrientes, correntes ou estabilidade mariña— estas microalgas poden multiplicarse de forma natural, dando lugar ao fenómeno popularmente coñecido como marea vermella.
Os moluscos bivalvos aliméntanse filtrando grandes cantidades de auga. Durante este proceso poden acumular toxinas no seu organismo sen presentar alteracións visibles nin verse afectados, pero cando os niveis superan os límites permitidos poden representar un risco para a saúde humana, o que activa automaticamente os mecanismos preventivos de control.
Que toxina está afectando agora?
No episodio actual, a toxina predominante é de tipo lipofílico ou diarreico (DSP), asociada á proliferación da microalga Dinophysis acuminata, unha especie que aparece de forma recorrente nas rías galegas, especialmente en períodos de primavera e outono.
Este tipo de toxina pode provocar trastornos gastrointestinais nas persoas consumidoras, polo que os protocolos de control e prevención son especialmente estritos. Precisamente por este motivo, Galicia conta cun dos sistemas de seguimento máis avanzados de Europa para garantir a seguridade alimentaria dos produtos do mar.
Como se detectan as toxinas?
En Galicia, o control oficial realízao o INTECMAR, organismo dependente da Xunta de Galicia encargado do seguimento sanitario das zonas de produción.
De maneira periódica realízanse mostras e análises nas zonas marisqueiras e bateas, controlando tanto a presenza de microalgas potencialmente tóxicas como os niveis de toxinas nos moluscos. Os datos actualízanse constantemente e determinan, de maneira automática, a apertura ou peche das zonas produtivas. Só cando as análises volven ofrecer resultados seguros se permite recuperar a actividade extractiva.
Por que se pecha a actividade?
O peche do marisqueo non responde a unha decisión arbitraria, senón a unha medida preventiva de protección da saúde pública e do propio sector. A suspensión temporal da extracción garante que só chegue ao mercado produto seguro e con todas as garantías sanitarias, reforzando ademais a confianza das persoas consumidoras nos produtos do mar galegos.
Neste momento, non existe unha data oficial de reapertura. Segundo as explicacións técnicas trasladadas nos últimos días, o pico de concentración da toxina podería producirse arredor dunha semana despois da intensificación observada a mediados de maio, aínda que a recuperación dependerá exclusivamente dos resultados das analíticas realizadas por INTECMAR nas zonas afectadas. A actividade reabrirase progresivamente a medida que os niveis volvan situarse por debaixo dos límites legais establecidos.
Mentres tanto, desde a OPP20 continúase traballando na valorización e comercialización doutros recursos dispoñibles, como o camarón e as algas mariñas, que permiten manter parte da actividade extractiva e comercial nun contexto especialmente complexo para o marisqueo de bivalvos.
Esta acción divulgativa intégrase no Plan de Produción e Comercialización (PPeC) 2026 da OPP20, un plan cofinanciado pola Xunta de Galicia e o Fondo Europeo Marítimo, de Pesca e de Acuicultura (FEMPA), co obxectivo de achegar información clara e contrastada sobre a realidade do sector pesqueiro e marisqueiro.
